The article titled “The Technique and Form of Art: Viktor Shklovsky’s Contributions to Literary Theory” provides a comprehensive examination of Viktor Shklovsky’s foundational role in Russian Formalism and his revolutionary ideas on the technical aspects of art and literature. Shklovsky, a key figure of the early 20th-century Russian intellectual scene, argued that literature’s essence lies not in content alone but in the devices and techniques used to shape its form. His theory of “defamiliarization” (ostranenie) posits that the role of art is to disrupt the habitual perception of reality and allow audiences to see the world anew.
The text begins by situating Russian Formalism within its historical context. Emerging during the 1910s and 1920s, Russian Formalism aimed to shift the focus of literary criticism from content and socio-political function to the formal features of language and structure. Shklovsky and his contemporaries, including Roman Jakobson, Yuri Tynyanov, and Boris Eichenbaum, emphasized the autonomous nature of literary language, advocating for its study through scientific and linguistic means. They founded institutions like OPOYAZ (The Society for the Study of Poetic Language), through which they developed theories that would deeply influence literary criticism in both the East and West.
Viktor Borisoviç Şklovski, Rus biçimciliğinin öncü teorisyenlerinden biridir ve eserleriyle edebiyat teorisine önemli katkılarda bulunmuştur. “Teknik Olarak Sanat” (Sanatın Tekniği) adlı eseri, edebiyatın teknik unsurlarını ve bu unsurların eserler üzerindeki etkilerini incelemektedir. Şklovski’ye göre, sanat eserleri, dilin sıradan kullanımından farklı bir şekilde dilin özgünlüğünü ve karmaşıklığını vurgular. Eserlerdeki teknik öğeler okuyucunun dikkatini çekmek ve onu düşündürmek için kullanılır. Şklovski açısından sanat eserlerinin temel amacı, insanları alışılmışın dışında düşünmeye ve duygularını derinlemesine keşfetmeye teşvik etmektir. Rus Sovyet yazarı Şklovski (1893-1984), edebiyat, sanat ve film eleştirmeni olup senaristlik de yapmıştır. Şklovski’nin en önemli kuramsal çalışmaları arasında yer alan Düzyazı Teorisi ise 1925’te yayımlanmıştır. Şklovski, Rus formalizminin temsilcisi olarak, 20. yüzyılın edebiyat kuramı alanında önemli bir figür olarak kabul edilir. Modern Dil Derneği Ödül Komitesi’nce “geçen yüzyılın en canlı ve saygın düşünürlerinden biri” (David Bellos) ya da “yirminci yüzyılda Rus kültürel yaşamının en büyüleyici isimlerinden biri” (Tzvetan Todorov) olarak edebiyat teorisyenleri arasında yerini almıştır. 1916’da Rus biçimciliğinin eleştirel teorilerini ve tekniklerini geliştiren iki gruptan (Moskova Dil Bilim Çevresi ile birlikte) biri olan OPOYAZ’ı (Obshchestvo İzucheniya Poeticheskogo Yazıka- Şiir Dili Çalışmaları Derneği) kurmuştur. Laurence Sterne, Maksim Gorki, Lev Tolstoy, Vladimir Mayakovski gibi yazarlar hakkında edebî eleştiri ve biyografilerin yanı sıra kurgu olarak gizlenen bir dizi yarı otobiyografik eser de yazmıştır. Bunlar geliştirdiği edebiyat teorisinde deneysel olarak da hizmet etmiştir. Şklovski’nin düşüncesi, kısmen Tzvetan Todorov’un, Gerard Genette ve Hans Robert Jauss da dâhil olmak üzere Rus formalistlerinin eserlerinden yapılan çeviriler nedeniyle Batılı düşünürleri de etkilemiştir. Bu makalede Şklovski’nin en önemli metinlerinden biri olan “İskusstvo Kak Priyom” [Teknik Olarak Sanat] makalesi stilistik okuma ve yorumlayıcı yaklaşım metoduyla çözümlenip tartışılacaktır.
Bahtin, M. (2017). Karnavaldan romana. Ayrıntı Yayınları
Baldick, C. (2015). Russian Formalism. The Oxford Dictionary of Literary Terms https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100434336 E.T.: 14.05.2024
Berger, J. (2007). Sanat ve devrim. Agora Kitaplığı
Booth, W. C. (2012). Kurmaca’nın retoriği. Metis Yayınları
Büyük Rus Ansiklopedisi. (2024). Shklovsky Viktor Borisovich https://old.bigenc.ru/literature/text/4943676. E.T.: 15.05.2024
Bykov, D. (2019). Viktor Shklovskiy. Diletant, iyul 2019 goda
Cohen, J. (2007). The Formalist’s Formalist: On Viktor Shklovsky https://forward.com/culture/12055/the-formalist-s-formalist-00813/ E.T.: 12.05.2024
Dostoyevski, F. M. (2006). Suç ve Ceza. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Eichenbaum, B. (1924). Vokrug voprosa o formalistah. (Around the question on the Formalists), Pechat’ i revolucija, no. (5), 2-3
Erlich, V. (1973). Russian formalism. Journal of the History of Ideas, 34(4), 627-638
Farago, J. (2020). Sanat. Doğu Batı Yayınları
Fischer, E. (2012). Sanatın gerekliliği. Sözcükler Yayınları
Francis, N. (2017). The Trotsky-Shklovsky Debate: Formalism Versus Marxism. International Journal of Russian Studies. No 6 (1), 15-27
Garson, J. (1970). Literary History: Russian Formalist Views, 1916-1928. Journal of the History of Ideas 31. (3): 399-412
Ginzburg, L. Ya. (1982). O starom i novom: Kommentarij k knige Yu. N. Tynyanova Poetika. Istoriya literatury. Kino (1977). Moskva
Grits, T. S. (1927). Tvorchestvo Viktora Shklovskogo (O tret’yey fabrike). Baku: TIA Omzaka
Jakobson, R. (1980). A Postscript to the Discussion on Grammar of Poetry. Diacritics 10(1), 21-35
Mandelker, A. (1983). Russian Formalism and the Objective Analysis of Sound in Poetry. The Slavic and East European Journal 27(3), 327-338.
Ollman, B. (2015). Yabancılaşma. Yordam Kitap
Oxford Reference. (2024). Russian Formalism. https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100434336 E.T.: 10.05.2024
Pilshçikov, I., & Ustinov, A. (2018). Viktor Shklovskiy v OPOYAZe i Moskovskom Lingvisticheskom Kruzhke (1919–1921 gg.). Wiener Slavistisches Jahrbuch, (6), 176–206.
Polivanov, E. D. (1968). Stat’i po obshchemu yazykoznaniyu. Moskva
Propp, V. (2002). Masalın Biçimbilimi Olağanüstü Masalların Yapısı. İstanbul: OM Yayınevi
Robinson, D. (2008). Estrangement and the somatics of literature: Tolstoy, Shklovsky, Brecht. JHU Press
Shironin, I. (2024). OPOYAZ.Ru: Neskol’ko slov o samom OPOYAZe https://www.opojaz.ru/main/aboutopojaz.html Accessed: 13.05.2024
Shrawan, A. (2019). The Language of Literature and Its Meaning: A Comparative Study of Indian and Western Aesthetics. Cambridge: Cambridge Scholars
Steiner, P. (1995). Russian Formalism. The Cambridge History of Literary Criticism. Ed. Raman Selden. Vol. 8. Cambridge: Cambridge University Press, 1995. 11-29. 8 vols
Steiner, P. (2016). Russian formalism: A metapoetics (p. 278). Ithaca: Cornell University Press.
Şklovski, V. (1925a). Manifesty OPOYAZA: 1. Viktor Shklovskiy. Iskusstvo kak priem, 1–13.
Şklovski, V. (1925b). O teorii prozy, M., 2-e izd. 1929. Teoreticheskaya rabota.
Şklovski, V. (1929). Iskusstvo kak priem. Moskva: Stat’ya
Tolstoy, L. (2007). War and peace (R. Pevear & L. Volokhonsky, Trans.). Vintage Classics.
Troçki, L. (1923). Literatura i revolyutsiya. Moskva: Krasnaya nov’
Warner, N. O. (1982). In Search of Literary Science the Russian Formalist Tradition. Pacific Coast Philology. (17),69-81
Wellek, R., & Warren, A. (2011). Edebiyat teorisi. Dergâh Yayınları
